شبکه انديشمندان قم
Delicious facebook RSS ارسال به دوستان نسخه چاپی ذخیره خروجی XML خروجی متنی خروجی PDF
کد خبر : 41160
تاریخ انتشار : 27 آذر 1392 14:34
تعداد مشاهدات : 3127

امام خمینی(ره) و وحدت حوزه و دانشگاه

وحدت حوزه و دانشگاه یکی از آرمان ها و شعارهایی بود که امام راحل(ره) پس از شهادت آیت اللّه مفتح آن را مطرح نموده تا دست اندرکاران نظام با هم اندیشی بتوانند با طرح و برنامه ریزی های هوشمندانه این آرمان الهی را به ثمر رسانند.


سخن اول
وحدت حوزه و دانشگاه یکی از آرمان ها و شعارهایی بود که امام راحل(ره) پس از شهادت آیت اللّه مفتح آن را مطرح نموده تا دست اندرکاران نظام با هم اندیشی بتوانند با طرح و برنامه ریزی های هوشمندانه  این آرمان الهی را به ثمر رسانند.
ما نیز به عنوان رهروان راه آن بزرگ مرد تاریخ ایران باید تمام تلاش خود را بر این مهم معطوف بداریم و در به انجام رساندن تکلیف بزرگی که بر دوش حوزه و دانشگاه است، تمامی همت و توان خود را در این راه مقدس صرف نماییم.
واژه شناسی
وحدت در لغت به معنای يكي بودن و يگانه بودن و در اصطلاح ملی، اشتراك همه افراد يك ملت در آمال و مقاصد است؛ چنان كه به منزله مجموعه واحدي به شمار آيند. وحدت دارای وسعت معنای فراوانی است و در هر وادی و قلمرو مفهوم خاص خود را دارد . خداوند متعال در قرآن بارها مسلمانان را به اتّحاد فراخوانده و تنها راه پیروزی آنان را در یکپارچگی و وحدت دانسته:«وَاعْتَصِمُوا بِحَبْلِ اللَّهِ جَميعا وَ لاتَفَرَّقُوا وَ اذْكُرُوا نِعْمَةَ اللَّهِ عَلَيْكُمْ اذْ كُنْتُمْ اعداءً فَألَّفَ بَيْنَ قُلُوبِكُمْ فَاصْبَحْتُمْ بِنِعْمَتِهِ اخْوانا وَ كُنْتُمْ عَلى‏ شَفا حُفْرَةٍ مِنَ النّارِ فَانْقَذَكُمْ مِنْها كَذلِك يُبَيِّنُ اللَّهُ لَكُمْ اياتِهِ لَعَلَّكُمْ تَهْتَدُونَ؛ همگى به ريسمان خدا چنگ زنيد و پراکنده نشويد ، و نعمت (بزرگ ) خدا را بر خود به ياد آوريد که چگونه دشمن يکديگر بوديد و او در ميان دل هاى شما الفت ايجاد کرد ، و به برکت نعمت او برادر شديد.»  
وحدت مایه رحمت و یکی از ارکان مهم جامعه اسلامی نیز به شمار می رود و نقش بسیار مهمی در ایجاد امنیت و آرامش مسلمانان دارد.پیامبر (ص) مدد الهی را در سایه وحدت می داند و می فرماید :« یدالله علی الجماعه ؛ دست خدا بر سر جماعت است.
توجه به وحدت تکلیفی الهی
امام خمینی بنیانگذار انقلاب اسلامی که با قیام جاودانه خویش منشأ تحول عظيم اجتماعي و سياسي در حوزه فكري جهان معاصر گرديد با تبيين ديدگاه خود به موضوع وحدت توجه خاصی داشتند و «وحدت» را یکی از تکالیف و وظایف خطیر مردم برشمردند و بارها مردم را به حفظ وحدت و یکپارچگی فرا خواندند. ایشان كليد پيروزي مردم را در وحدت مي دانند و عدم توجه به وحدت و ترک آن را «گناه کبیره» و «جُرم بزرگ» می‏شمارد: «اگر چنان‏چه در یک وقتی هم یک همچو مطلبی واقع شود، آن هم یک جرم است. امروز این مسأله ـ تضعیف وحدت ـ جُرم بسیار بزرگی است»
وحدت حوزه و دانشگاه یادگار امام
 یکی از مهمترین دستاوردهای انقلاب اسلامی که با سیره عملی امام خمینی(ره) به بار نشست  و همواره مورد توجه ایشان بود، تأکید برحفظ وحدت میان اقشار مختلف ملت، به خصوص دو قشر روحانی و دانشگاهی بود. ایشان با آگاهی كامل نسبت به واقعیت های تاریخی، راه حل مشكلات، و استقلال كشور را، در پیوند میان روشنفكران و تحصیل كردگان جدید، با دین و ایمان مذهبی و نیز آشناشدن روحانیون با پیشرفتهای علمی جهان می دانستند.
حوزه و دانشگاه به عنوان دو مركز قوي فرهنگي و اجتماعی ، و دانشجو و روحاني به عنوان دو مغز متفكر جامعه اند. هماهنگی میان این دو قشر بزرگ موجب رشد و سعادت کشور و حرکت آن به سوی کمال و تعالی است .به همین خاطر در گذشته دشمنان انقلاب، با تبلیغات وسیع و سوء  خود سعی می کردند تا میان دو قشر حوزه و دانشگاه  تفرقه و تضاد بیافکنند و مانع پیشرفت کشور و رسیدن جامعه به رستگاری و کمال گردند. امام خمینی (ره) نیز با ذکاوت و تدابیر عالی خود، سعی بر نزديك نمودن اين دو نهاد در تفكرات و اصول فكري به يكديگر بودند. به همین مناسبت روز شهادت استاد مفتح را روز وحدت حوزه و دانشگاه نامیدند. ایشان از دانشگاهيان و حوزويان خواستند که بدون توجه به پيشينه تاريخي جدايي خود و به دور از تنش هاي فرهنگي در میانشان، دست در دست يكديگر نهند و براي هدفي مشترك كه نجات اسلام و مردم از دست طاغوت است، بشتابند.
حوزه و دانشگاه حقیقتی از شجره طیّبه
یکی از اهداف مهم امام خمینی، اجرای قوانین اسلامی و حاکمیت ارزشها بود؛ ایشان تنها راه رسیدن به این هدف مقدس و مهم را در وحدت میان تمام مردم می دانستند و منشأ این وحدت را در وحدت حوزه و دانشگاه می دیدند. امام راحل، با تأکید بر این که حوزه و دانشگاه با توجه به توانایی‏های خود، باید یکدیگر را کامل کنند و در کنار هم برای رسیدن به اهداف نهایی انقلاب و استقلال کشور قدم بردارند، می فرمایند: « می‏دانیم که این دو مرکز در حقیقت دو شاخه‏اند از یک شجره طیّبه و ما دو بازو از یک مقام که اگر به اصلاح گرایند و تعهد روحانی خود را حفظ کنند و دست در دست هم در صف واحد در خدمت حق و خلق قیام کنند، ملت را به کمال خود در دو بعد معنوی و مادی می‏رسانند و آزادی و استقلال کشور را حفظ می‏کنند»  
حوزه و دانشگاه را مایه سربلندی کشور
دانش پژوهان حوزه ها و دانشگاه ها جزء اقشار آگاه جامعه هستند نقطه اوج گیری انقلاب اسلامی در حوزه و یا در دانشگاه بود و نخستین علایم ناشی از مسایل و مشكلات سیاسی ، اجتماعی، قبل از هر جای دیگر در این دو مکان آشکار می شود؛ حضرت امام(ره) تمام تلاش خود را برای جلوگیری از این مشکلات به کار بستند و در بیانات خود، حوزه و دانشگاه را مایه سربلندی و ترقی کشور و همچنین وسیله ای برای تمام انحرافات و انحطاطات جامعه می دانند و با اشاره به وظیفه خطیری که بر دوش این دو نهاد مقدس نهاده شده است می فرمایند:« دانشگاه و حوزه‏هاى علميه روحانيون مى‏توانند دو مركز باشند براى تمام ترقيات و تمام پيشرفتهاى كشور و مى‏توانند دو مركز باشند براى تمام انحرافات و تمام انحطاطات. از دانشگاه هست كه اشخاص متفكر متعهد بيرون مى‏آيد. اگر دانشگاه، دانشگاه باشد، تعهد هم باشد، يك كشورى را اينها مى‏توانند به سعادت برسانند، واگر حوزه‏هاى علميه مهذب باشند و متهد باشند، يك كشور را مى‏توانند نجات بدهند.»
جدایی حوزه و دانشگاه بزرگترین زیان
ایشان وحدت را وسیله ای برای رسیدن به اهداف متعالی انقلاب می دانند و با اشاره به زحمات و تلاشهای فراوانی که برای نزدیک کردن این دو قشر به یکدیگرکشیده شده است می‏فرمایند: «ما چندین سال است که زحمت کشیدیم و دانشگاه را به ملاّها، مدارس علوم قدیمه و به طلاّب علوم قدیمه نزدیک کردیم. ما بازار را به این دو نزدیک کردیم. این جبهه‏های مختلف را با هم نزدیک کردیم و همیشه‏سفارش کردیم که وحدت کلمهموجود باشد تابتوانید کاری انجام دهید.»   امام(ره) بر ضرورت پیوند میان حوزه و دانشگاه تأکید فراوانی داشتند و این دو گروه  را مکمل یکدیگر می دانستند و از آنها می خواستند که در یک سو جهت گیری واحدی داشته باشند و با يكديگر احساس بيگانگي نكنند و در تمام مسائل کشور با هم هماهنگ گردند.ایشان جدایی میان این دو قشر را بزرگترین زیان معرفی می کنند و می فرمایند: «علما ودانشمندان این دومرکز لازم است کوشش کنند در پیوند دادن این دوقشر عزیز وباید بدانند که نه دانشگاهی بدون روحانی می ایشان هیچگونه تفاوتی بین حوزه و دانشگاه احساس نمی کردند و این دو را منشأ سعادت و تواند به استقلال برسد ونه روحانی بدون دانشگاهی.»7
حوزه و دانشگاه بازوان توانمند نظام اسلامي
امام علت نجات کشور و همچنین منشأ گرفتاریهای جامعه را این دوقش  می دانستند و زمینه موفقیت و رمز پیروزی کشور عزیزمان را در اتحاد بین این دو قشر می دیدند: «فرق بين دانشگاه و حوزه‏هاى علميه نيست در اينكه اگر همراه با علم، تعهد باشد تزكيه باشد، با اين دو بال علم و اخلاق و عمل مملكت‏خودشان را، كشور خودشان را نجات مى‏دهند.
منشا همه گرفتاريهاى يك كشور از دانشگاه است و حوزه‏هاى علمیه ، و منشا همه سعادتهاى، مادى و معنوى، از دانشگاه هست و حوزه‏هاى علمیه.»8
 حوزه و دانشگاه به عنوان دو بازوی توانمند نظام اسلامي، بايد براي تحقق اهداف متعالی انقلاب ،از هیچ گونه تلاشی فروگذار ننمایند و با تعامل با یکدیگر؛ هدفمندانه برای رسیدن به اهداف عالی کشورمان قدم بردارند. امام خمینی بر ضرورت گفتگو میان دو قشر حوزوی و دانشگاهی اشاره تأکید می فرمایند و منشآ مشکلاتی که در گذشته وجود داشته را در جدایی این دو قشر می دانند : « مصیبتهایی که الآن ما می کشیم وکشیدیم برای این بوده است که ما از هم جدا بودیم.ما و شما در یک مجمعی با هم صحبت نکردیم که ببینیم ما چه می گوییم،شما چه می گویید.»9
طرح شیطانی جدایی حوزه و دانشگاه
حوزه و دانشگاه به عنوان دو پايگاه انتشار علم و دانش و اخلاق و فضيلت و مرجع عدالتخواهي و مطالبه حقوق ملت و انتقاد سازنده و دلسوزانه است؛ نه جايگاه منازعات و درگیری. وحدت میان این دو قشر درجهت‌گیری های سیاسی و ساختن کشوراز نظر اقتصادی، سیاسی، اجتماعی، فرهنگی و عزتمندی کشور بسیار مؤثر است.امام عزیزمان همواره خطر تفرقه و اختلاف میان حوزه و دانشگاه را گوشزد می‏نمودند و تأکید فراوانی بر وحدت و پیوندی ناگسستنی بین این دو قشر عظیم داشتند.ایشان يكي از موانع تحقق این وحدت را ، تفرقه افکنی دشمنان اسلام می دانستند. و از دانشگاهیان و حوزویان می خواستند که با آگاهی و هوشیاری، مانع این تفرقه و اختلاف شوند و دریک مسیر و کنار هم برای رسیدن به اهداف متعالی انقلاب حرکت نمایند: « حالا كه مى‏بينيد يك تحولى پيدا شده است، دانشگاهى متمايل شده است به روحانى، روحانى متمايل شده است‏ به دانشگاهى، با هم هستند و مى‏خواهند با هم كشور خودشان را به‏پيش ببرند، حالا شياطين بيشتر در فكر هستند كه روحانى را از يك طرف بكوبند و دانشگاهى را از يك طرف، و فساد كنند بين اين دو تا، به آنها بگويند كه اينها چطورند، به اينها بگويند آنها چطورند. چشمهايتان را بايد خيلى باز كنيد، در اين زمان چشم و گوشها بايد خيلى باز باشد كه يك وقت مى‏بينيد از داخل خود دانشگاه و از داخل خود فيضيه شما را به فساد مى‏كشانند، شما را به تفرقه مى‏كشانند. اينها نمى‏توانند ببينند، اينهايى كه نمى‏خواهند اين كشور يك كشور صحيح و سالم باشد و اربابهاى آنها كه از اول هم نمى‏خواستند، نمى‏توانند ببينند كه شما با هم مجتمع شده‏ايد و مى‏خواهيد با هم كار كنيد. آنها عواقب اين امر را براى خودشان مى‏دانند كه اگر حقيقتاً دانشگاهى و حوزه‏هاى علمیه وهمه دانشگاهها در هرجا كه هستند اينها با هم بشوند و با هم نقشه داشته باشند براى پيروز كردن انقلاب، اين براى آنها عواقبى دارد.» 10
در کشور ما حوزه و دانشگاه از ارکان مهم انقلاب و دارای جایگاهی والا و بلند هستند .وحدت و یکدلی این دو قشر زمینه ساز توسعه و پيشرفت و وحدت ملی و استقلال کشور است.بنابراین بدخواهان انقلاب همواره درصدد تفرقه افکنی بین حوزویان و دانشگاهیان هستند تا راه را برای خود باز نمایند.امام خمینی (ره) با بینشی عمیق و تدبیری آگاه به این موضوع پرداخته و همواره  در سخنان خود به این مسئله مهم اشاره فرموده اند: « عزيزان دانشگاهي من و عزيزان فيضيه من، آگاه باشيد که دشمنها در صددند بين شماها تفرقه بيندازند و توجه داشته باشيد که اگر دانشگاه و فيضيه اصلاح بشود، کشور شما استقلال خودش را بيمه مي کند.11
مراکز بزرگ انسان سازی
حوزه و دانشگاه به عنوان دو مرکز بزرگ انسان سازی تهذيب و تعليم همواره مورد توجه بوده است .در این دو مکان مقدس است که انسان منزلت می‏بیند؛ و به اوج کمال و فضیلت می‏ رسد. امام (ره) با اشاره به وظیفه خطیر این دو قشرمی فرمایند:«بايد از حوزه‏هاى علميه يك عالمى به تمام معنا متعهد بيرون بيايد و مركز ساخت انسان باشد و دانشگاه هم مركز ساخت انسان. ما انسان دانشگاهى مى‏خواهيم، نه معلم و دانشجو.» 12
امام خمینی با اشاره به وجود تفاوت و دوگانگی بین دو قشر حوزه و دانشگاه ،پیشنهاد تلفیق این دو فرهنگ یا کاهش فاصله بین آنها را مطرح نمودند:«فرهنگ دانشگاهها و مراکز غیر حوزه ای به صورتی است که با تجربه و لمس واقعیتها بیشتر عادت کرده است،تا فرهنگ نظری وفلسفی.باید با تلفیق این دو فرهنگ وکم کردن فاصله­ها،حوزه و دانشگاه در هم ذوب شوند،تا میدان برای گسترش و بسط معارف اسلام وسیع­تر گردد.13
بزرگترین رمز پیروزی  وحدت کلمه
ایشان یکی از مهمترین دستاوردهای انقلاب را وحدت میان حوزوی و دانشگاهی معرفی می نماید و بزرگترین رمز پیروزی را وحدت کلمه می دانند: «اگر این نهضت غیر از این یک خاصیت نداشت که بین طلاب علوم دینیه وقشر دانشگاهی یک رابطه پیدا شد،اگر غیر از این ما هیچی نداشتیم ،این بالاترین چیزی بود که حاصل شد از این نهضت،اگر بگذارید بماند،اگربگذارند که باز این نتیجه باقی بماند...آقا رمزتقدم شما امروز،رمزپیروزی شما وحدت کلمه است.اگر وحدت کلمه را از دست شما گرفتند باز همان اسارت است وباز همان غارتگریها اعاده می شود.»14
حضرت امام در بیاناتی به وحدت میان تمام اقشار جامعه اشاره می نمایند و پیروزی انقلاب عزیزمان را مرهون همین وحدت و یکپارچگی می دانند.ایشان یکبار دیگر به پیوند میان دانشجویان و طلاب، تأکید می کنند و از آنان می خواهند با محکم تر نمودن هر چه بیشتر این پیوند با دشمنان مقابله نمایند: «اكنون‌ كه‌ به‌ خواست‌ خداوند متعال‌ و مجاهدت‌ ملت‌ ـ از روحانی‌ و دانشگاهی‌ تا بازاری‌ و كارگر و كشاورز و سایر قشرها ـ بند اسارت‌ را پاره‌ و سد قدرت‌ ابرقدرتها را شكستند و كشور را از دست‌ آنان‌ و وابستگانشان‌ نجات‌ دادند، توصیه‌ اینجانب‌ آن‌ است‌ كه‌ نسل‌ حاضر و آینده‌ غفلت‌ نكنند و دانشگاهیان‌ و جوانان‌ برومند عزیز هر چه‌ بیشتر با روحانیان‌ و طلاب‌ علوم‌ اسلامی‌ پیوند دوستی‌ و تفاهم‌ را محكمتر و استوارتر سازند و از نقشه‌ها و توطئه‌های‌ دشمن‌ غدار غافل‌ نباشند.» 15
سخن آخر
یكی از اهداف و خواسته‌هاي امام خمینی(ره) و همچنین از اركان محوری اندیشه و خط مشی عملی ایشان، تأكید بر وحدت و یکدلی و حضور و تداوم آن بود که تمام تلاش خود را در این زمینه به کار بستند.ایشان وحدت و اتحاد دو نهاد حوزه و دانشگاه را بنیان وحدت همه مردم و به عنوان نیرویی که پيروزي مردمي انقلاب اسلامي را رقم زد؛ می دانستند.
پس بر همه ما واجب است که سخنان آن فقید فرزانه را سرلوحه کار خود قرار داده و بدانیم که تأمین نیازهای دینی و دنیوی و نیل به توسعه و پیشرفت به وحدت و همدلی میان مردم وابسته است، همچنان که اگر امروز نيز اين وحدت و استقلال در انديشه و عمل حفظ شود و در دوره‌اي که کشور توانسته است به رشد و توسعه علمي و فرهنگي مستقلانه و بومي گرايانه خود دست پيدا کند، تمدن اسلامي ـ ايراني بيش از پيش احيا و تقويت می شود و راه ترقی را می پیماید.
 

7 . 31/6/58  به نقل از سايت طريق جاويد جهاد دانشگاهی
8 . صحيفه نور، ج‏13، ص‏207
9 . صحیفه نور،ج6،ص238
10 . صحيفه نور، ج‏13، ص‏212
11 . صحیفه نور، ج 14، ص 282، به نقل از کتاب دانشگاه و دانشگاهیان ازدیدگاه امام خمینی ره، ص 339.
12 . صحيفه نور، ج‏13، ص‏209
13 . صحیفه امام،ج15،ص160،161
14 . 14/11/57 به نقل از  سايت طريق جاويد جهاد دانشگاهی
15 . وصيتنامه، چاپ وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامى ص 15 به نقل از امام و تعليم و تربيت، دكتر غلامعلى حداد عادل ، حضور ، شماره 3

حوزه و دانشگاه به عنوان دو مركز قوي فرهنگي و اجتماعی ، و دانشجو و روحاني به عنوان دو مغز متفكر جامعه اند. هماهنگی میان این دو قشر بزرگ موجب رشد و سعادت کشور و حرکت آن به سوی کمال و تعالی است .به همین خاطر در گذشته دشمنان انقلاب، با تبلیغات وسیع و سوء  خود سعی می کردند تا میان دو قشر حوزه و دانشگاه  تفرقه و تضاد بیافکنند
امام خمینی: «علما ودانشمندان این دومرکز لازم است کوشش کنند در پیوند دادن این دوقشر عزیز وباید بدانند که نه دانشگاهی بدون روحانی می ایشان هیچگونه تفاوتی بین حوزه و دانشگاه احساس نمی کردند و این دو را منشأ سعادت و تواند به استقلال برسد ونه روحانی بدون دانشگاهی.»
امام خمینی: منشا همه گرفتاريهاى يك كشور از دانشگاه است و حوزه‏هاى علمیه ، و منشا همه سعادتهاى، مادى و معنوى، از دانشگاه هست و حوزه‏هاى علمیه.

امام عزیزمان همواره خطر تفرقه و اختلاف میان حوزه و دانشگاه را گوشزد می‏نمودند و تأکید فراوانی بر وحدت و پیوندی ناگسستنی بین این دو قشر عظیم داشتند.ایشان يكي از موانع تحقق این وحدت را ، تفرقه افکنی دشمنان اسلام می دانستند. و از دانشگاهیان و حوزویان می خواستند که با آگاهی و هوشیاری، مانع این تفرقه و اختلاف شوند و دریک مسیر و کنار هم برای رسیدن به اهداف متعالی انقلاب حرکت نمایند

امام  یکی از مهمترین دستاوردهای انقلاب را وحدت میان حوزوی و دانشگاهی معرفی می نماید و بزرگترین رمز پیروزی را وحدت کلمه می دانند: «اگر این نهضت غیر از این یک خاصیت نداشت که بین طلاب علوم دینیه وقشر دانشگاهی یک رابطه پیدا شد،اگر غیر از این ما هیچی نداشتیم ،این بالاترین چیزی بود که حاصل شد از این نهضت،اگر بگذارید بماند،اگربگذارند که باز این نتیجه باقی بماند...آقا رمزتقدم شما امروز،رمزپیروزی شما وحدت کلمه است.اگر وحدت کلمه را از دست شما گرفتند باز همان اسارت است وباز همان غارتگریها اعاده می شود.»



نظر شما



نمایش غیر عمومی
تصویر امنیتی :